Tüketilen bazı gıdalar sindirim sistemi tarafından sindirilemediğinde vücutta şişkinlik (gaz şikâyeti), hazımsızlık gibi sindirim problemleri ortaya çıkabilir.
Bu gıdaların vücutta oluşturdukları semptomları gözlemleyerek yaşadığımız rahatsızlığı ‘‘GIDA İNTOLERANSI’’ olarak tanımlayabiliriz. Gıda intoleransı, sağlıklı ve hazırlama aşamalarının güvenilir olduğunu bildiğimiz gıdalarda bile yaşanabiliyor.
Gıda intoleransı tüm toplumlarda yaygın olarak görülmektedir. Bazı semptomları ortak olan ve genel anlamda gıda intoleransı kavramına benzetilen IgE yanıtlı gıda alerjisi ile çok sık karıştırılmaktadır. Bu durumda iki kavramın da benzer olmayan belirtileri ve özellikleri iyi bilinmelidir.
Gıda alerjisi, vücudun bir besine karşı alerjik reaksiyonlar geliştirmesiyle ortaya çıkmaktadır. Gıda intoleransı ise besinin sindirim sistemi tarafından sindirilememesi durumudur.
Gıda alerjisinin sık görülen semptomları; baş dönmesi, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, kızarıklık-kaşıntı, boğazda-dilde şişkinlik iken, gıda intoleransının belirtileri; hazımsızlık, gaz-şişkinlik, mide bulantısı, halsizlik, baş ağrısıdır.
Gıda alerjisinde, besin tüketildikten 2 saat içerisinde belirtiler görülebilmekte, gıda intoleransında ise besin tüketildikten 2-72 saat aralığında semptomlar görülebilmektedir.
Bir yiyeceğe karşı gıda intoleransınızın olduğunu düşünüyorsanız doğru sayfadasınız. Bu makale kullanılan testler ve tedavi yöntemleri gibi gıda intoleransıyla ilgili merak ettiğiniz her konuda size bilgi verecektir.
Gıda İntoleransının Sebebi Nedir?
Besinlerin sindirim sisteminde kolayca sindirilebilmeleri için enzimlere ve diğer maddelere ihtiyaç vardır. Sağlıklı bir insanın sindirim sisteminde proteinler yapıtaşları olan aminoasitlere parçalanır ve bağırsaklardan emilir.
Ancak bu enzimlerde eksiklik ve benzeri problemler yaşanırsa proteinler tam anlamıyla parçalanmadan kana geçebilir. İşte bu maddeleri vücudumuzun savunma sistemi tanıyamadığı için nasıl ki mikroplara karşı reaksiyon veriyorsak maddelere karşı da benzer bir reaksiyon veririz.
Tıpta ortaya çıkan bu tepki silsilesi inflamasyon olarak adlandırılır ve vücut IgG antikorları üretmeye başlar. Özetle gıdanın içerisinde sindirimini zorlaştıracak maddelerin bulunması veya gıdayı sindirmek için olması gereken enzimlerin bulunmaması gıda intoleransının nedenlerindendir.
Araştırmalar, gıda intoleransının genetik, çevresel etmenler ile de ilişkili olmasının yanı sıra gıda katkı maddelerinin bulunulabilirliği, yemek pişirme yöntemleri ve bağırsak florasının da gıda intoleransını etkileyebileceğini göstermiştir.
Gıda İntoleransında Tanı Nasıl Konulur?
Öncelikle gıda intoleransı tanısı için belirtiler iyi izlenmeli ve gıda alerjisi semptomlarıyla karıştırılmaması gereklidir.
Gıda intoleransı semptomları; hazımsızlık, gaz, şişkinlik, mide bulantısı, halsizlik, baş ağrısı, migren, keyifsizlik ve sinirlilik halidir.
Bu semptomların sebebinin hangi gıdaya karşı olduğunu anlamak için;
- Gün içerisinde tüketilen besinler not edilebilir ve bu besinlerin sonrasında belirtiler dikkatle izlenebilir. Ancak semptomların alerjide olduğu gibi hemen başlamaması ve hatta bazen 24 ile 72 saat sonrasında başlaması hangi besinlerle bağlantılı olduğunu anlamamızı imkansızlaştırabilmektedir.
- Bu sebeple daha detaylı bir gıda intoleransı analizi için laboratuvar ortamında yapılan test yöntemlerine başvurulmalıdır.
Gıda İntolerans Nasıl Tedavi Edilebilir?
İntolerans geliştiren besinin kişinin diyet protokolünden çıkarılmasından başka bilinen bir tedavisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla gıda intoleransında tedavi için ilk basamak hangi besin ya da besinlere karşı intoleransın olup olmadığının teşhis edilmesidir.
Eğer bünyenizde gıda intoleransına neden olan besinleri tüketmeye devam ederseniz oluşan inflamasyon bağırsak emilim alanlarına daha çok zarar verir ve problemler gittikçe daha da ağırlaşır. Bunun için problem yaratan besinler derhal kesilmelidir. Daha sonra ise uzman kontrolünde testin sonucuna göre besin alışkanlıkları tekrardan düzenlenerek sindirim olayının daha rahat bir şekilde tamamlanmasını sağlamaktır.
Diyetten çıkarılan besinlerin yerine vücudun ihtiyacını karşılayacak ve yetersizliğe sebep olmayacak şekilde alternatif besinler konulması gerekmektedir.
Gıda İntolerans Testi Nedir?
Gıda intolerans testi, vücudun reaksiyon gösterebileceği yiyecekleri belirlemeyi sağlar. Tüketilen besinleri not etme, gıda tüketildikten sonraki belirtileri izleme gibi klasik teşhis yöntemlerinden sonra daha hızlı sonuca ulaşabilmek için gıda intolerans testleri uygulanabilmektedir. Gıda intolerans testi, gayet rahat bir işlemdir. İşlevi, gıdaya özgü IgG antikorlarının tespit edilmesini sağlamaktır.
Neden EUROLİNE-FOOD Testi?
EUROLİNE-FOOD test yöntemi, tüm dünyada en sık gıda intoleransına neden olabilecek 216 farklı gıdaya ait IgG antikorlarının ELİSA yöntemiyle ölçülmesi işlemidir. Vücudun reaksiyon gösterdiği gıdaları belirlemesi sebebiyle eliminasyon diyetlerinin hızlı takibi için kullanılır.
Gıda intoleransına neden olabilecek gıda grupları;
- Tahıllar ve bakliyatlar
- Et ve süt ürünleri, yumurta
- Meyveler, sebzeler ve baharatlar
- Kabuklu yemişler ve tohumlar
- Maya
- Mantar, balık ve deniz ürünleri ve diğer gıdalar…
Gıda intolerans testi raporunda reaksiyon derecelerine bakılarak vücudun besinlere verdiği tepkiler ayrı ayrı tespit edilebilir.
Reaksiyonlar 0 ile 4 arasında 5 derecede gösterilmektedir.
0 ve 1 dereceleri; reaksiyon yokluğunu veya sadece çok az miktarlarda antikor oluşumunu,
2 derecesi; orta düzeyde bir reaksiyon olduğunu,
3 ve 4. dereceleri; çok kuvvetli bir bağışıklık tepkisini göstermektedir.
Derecelerin rakamsal konsantrasyon değerleri (U/ml)
| 0 | 7.50 | Reaksiyon yok |
| 1 | 7,51 – 12,50 | Zayıf reaksiyon |
| 2 | 12,51 – 20,00 | Orta şiddetli reaksiyon |
| 3 | 20,01 – 50,00 | Kuvvetli reaksiyon |
| 4 | 50,00 den büyük | Çok kuvvetli reaksiyon |
EUROLINE FOOD testi ile elde edilen sonuçlar, eliminasyon diyetinin oluşturulması için yön göstermektedir. Dolayısıyla gıda intoleransı tanı ve tedavisinde süreci hızlandırmaya fayda sağlar. Ama herhangi bir besine karşı gıda intoleransı tanısı koymak için tek başına yeterli olmayabilir. Çünkü sadece test sonucuna göre o besine karşı tolere edilebilirliğin olmadığına emin olamayabiliriz, kesin tanı ancak bu sonuca eşlik eden semptomlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Testin sonucuna göre IgG değeri yüksek olan gıdaların beslenme programından yavaş yavaş elimine edilmesi sağlanmalıdır. Sağlıklı beslenme hedefinden sapmamak için mutlaka uzmanların yardımıyla bir beslenme programı planlanmalı ve sık sık kontrol edilmelidir. Eurolıne-FOOD Testi sonuçlarına göre intolerans gösterdiğiniz gıdalar göz önünde bulundurularak hazırlanan kişiselleştirilmiş beslenme önerisi planı test raporunuzla birlikte size verilmektedir.
Gıda İntolerans Testi Bağırsak Florasını Ve Migreni Nasıl Etkiler?
Gıdaya özgü bir IgG testi, gıdaya karşı IgG antikorlarının varlığını ölçer. Kandaki IgG’yi ölçerek, hangi yiyeceklere duyarlı olabileceğinizi bulmak mümkündür.
Gıdalara karşı IgG antikorlarının tespit edilmesine yönelik bir testi yapıldığında sonuçlara göre; duyarlılık sergiledikleri tespit edilen besinleri elimine eden hastalarda İrritabl Barsak Sendromu semptomlarında önemli bir iyileşme gözlenebileceği yapılan çalışmalarla desteklenmektedir.
Migren hastalarıyla yapılan bir çalışma, IgG antikorlarına bağlı olarak uygulanan bir eliminasyon diyetinin migren ataklarının sıklığını azaltmada etkili bir strateji olabileceğini göstermektedir.
Bu makale tıbbi tavsiye olarak yorumlanmamalıdır. Sağlıklı yaşam rutininizde herhangi bir değişiklik yapmadan önce lütfen doktorunuzla görüşün.
Makalede bahsedilen çalışmalar:
1.Atkinson W, Sheldon TA, Shaath N, Whorwell PJ. Food elimination based on IgG antibodies in irritable bowel syndrome: a randomised controlled trial. Gut. 2004 Oct;53(10):1459-64. doi: 10.1136/gut.2003.037697. PMID: 15361495; PMCID: PMC1774223.
2.Alpay K, Ertas M, Orhan EK, Ustay DK, Lieners C, Baykan B. Diet restriction in migraine, based on IgG against foods: a clinical double-blind, randomised, cross-over trial. Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):829-37. doi: 10.1177/0333102410361404. Epub 2010 Mar 10. PMID: 20647174; PMCID: PMC2899772.
